Hoe ziet de binnenstad eruit in 2040?

Utrecht groeit de komende 20 jaar met 100.000 nieuwe bewoners. Dat gaat ook de binnenstad merken. Om te zorgen dat het daar prettig wonen, werken en bezoeken blijft, zijn keuzes voor de toekomst nodig. Hoe maken we de binnenstad klimaatbestendig? Hoe ziet de inrichting er uit voor voetgangers 2040? Wie wonen er dan? De gemeente Utrecht heeft deze ambities beschreven in de concept-Omgevingsvisie Binnenstad 2040. Iedereen kan van 19 februari t/m 19 april 2021 op de visie reageren. De gemeente organiseert informatiebijeenkomsten op 23 en 25 maart.

We vroegen CMU-voorzitter Arjan Kleuver over het belang van de visie en zijn kijk op de ontwikkelingen in de binnenstad. Zelf was hij betrokken bij de Binnenstadgroep waarin werd meegedacht over het proces van participatie rond het opstellen van de visie.

Wat vind je van de concept Omgevingsvisie waar nu op gereageerd kan worden?

“Ik vind het in de basis een goed opgesteld stuk. Het moet laten zien hoe de binnenstad in de toekomst wordt vormgegeven en is daarom heel belangrijk voor de stad. Het is heel erg moeilijk om twintig jaar vooruit te kijken, zeker tijdens de coronacrisis. Toch moeten we proberen in te schatten wat het langetermijneffect kan zijn op ons winkelgedrag en de manier waarop we ontspannen. De visie helpt om houvast te bieden. Het is heel belangrijk dat Utrecht een economisch sterke binnenstad heeft. Er is geen plek in de stad met meer verschillende diensten en deze omgevingsvisie geeft daar ruimte aan. Het zorgt ervoor dat het echt een mix blijft van verschillende diensten. Als je het niet goed regelt loop je het risico dat de ontmoetingsfunctie hier verdwijnt. Dat wil niemand.”

Een belangrijk onderdeel van de visie is het maken van gebiedsprofielen. Is dat een goede keuze?

“Ik denk dat het een goede manier is om te kijken naar de waarde en functies van verschillende gebieden in de binnenstad. Mensen die aan de Oudegracht wonen kijken heel anders naar de omgeving dan mensen aan de Neude. Maar ik ben wel erg benieuwd hoe de profielen uiteindelijk worden ingevuld. Als er namelijk meningsverschillen ontstaan op een plek moet de gemeente de participatie echt heel goed regelen. Dat is verschrikkelijk belangrijk en moeilijk.”

Hoe moet je dat dan regelen?

“Je zou kunnen denken aan het maken van goede kaders voor participatie. Er is eigenlijk één echte bewonersgroep in de binnenstad: Binnenstad030. Maar de studenten en jonge mensen die er voor de gezelligheid wonen worden veel minder makkelijk bereikt. De omgevingsvisie en de profielen moeten wel op iedereen afgestemd worden.”

Waar ben je echt gelukkig mee in deze visie?

“Ik geloof dat de verblijfskwaliteit van de binnenstad er goed in is beschreven. Het wordt een stuk aangenamer. Het is hartstikke goed dat er werk gemaakt wordt van het anders regelen van vervoer. Ook de meeste Utrechtse ondernemers willen minder verkeersoverlast en vinden het goed dat er gekeken wordt naar bijvoorbeeld de functie van de auto voor de binnenstad. Het zou prima zijn als autobezoekers een comfortabele plek krijgen in een parkeergarage.”

“Het is verder mooi dat er ruimte komt om in te spelen op een veranderende toekomst. Het wordt namelijk makkelijker om ook in winkelpanden zelf een variatie aan functies te hebben. Flexibel zijn is al langer een wens van veel ondernemers. Het is nog onzeker hoe alles aansluit op wettelijke kaders, maar uiteindelijk moet de gemeente het mogelijk maken en de ondernemers invullen.”

Waarom moet er veel variatie mogelijk zijn?

“Vrijwel niemand gaat nog naar de binnenstad om alleen maar iets te kopen in een winkel. Het is bijna altijd een combinatie en een goede binnenstad moet diversiteit hebben. Het is ook belangrijk om niet te ideologisch te zijn. In een grote stad hoort nou eenmaal een McDonalds en er moet ruimte zijn voor een frikandellenparadijs én een quinoakantine. Het is wel goed om dan te bedenken waar dit het meest geschikt is.”

Er wordt ook gesproken over wonen boven winkels. Een discussie die al lang wordt gevoerd. Is dat nu wel kansrijk?

“Ik hoop het. Het is vaak een praktisch probleem, maar over het algemeen zou het fijn zijn als dat meer zou lukken. De binnenstad moet namelijk bewoonbaar blijven. Als er niet voldoende mensen wonen gaat het karakter eruit. Dat willen bewoners en ondernemers allemaal niet. Wonen boven winkels kan dan helpen. Ook als het gaat om veiligheid.”

De gemeente heeft ook een Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) opgesteld. Daar staat onder meer in dat er meerdere stadscentra moeten komen. Is dat wenselijk?

“Het hangt een beetje af van hoe je het vormgeeft. Op andere plekken in de stad is het ook logisch dat er goede functies worden toegevoegd, maar er gaat verder niets boven de Dom. Het echte Utrecht-gevoel krijg je nergens anders dan in de binnenstad. Het zou bijvoorbeeld geen goed idee zijn om veel retail mogelijk te maken rond het Lombokplein of bij de Jaarbeurs. Dat is geen goede vorm van concurrentie.”

Je bent zelf betrokken geweest bij de Binnenstadgroep om mee te denken over het proces van participatie. Hoe kijk je daar op terug?

“Hoewel het soms frustrerend was dat ik niet kon reageren op de inhoud van het stuk, denk ik wel dat de Binnenstadgroep echt zin heeft gehad. Ik kan me voorstellen dat deze groep ook een basis kan zijn voor verdere participatie. Afgezien van wat kleine wrevel was de sfeer namelijk hartstikke goed.”

Was dat een verrassing?

“Nee, voor mij niet. De belangen van ondernemers en bewoners zijn namelijk voor 90 procent hetzelfde. We willen allemaal een leefbare en mooie binnenstad en we vinden het heel belangrijk dat het veilig blijft. Zelfs over geluidsoverlast zijn we het vaak eens. Het gaat om die laatste 10 procent waar we over moeten praten. Ik vind dat er ook echt is geluisterd naar de wensen van mensen die meededen aan de participatie over de omgevingsvisie.”

Waarom moeten ondernemers naar de informatieavond komen?

“Omdat wij als CMU ook de democratische plicht hebben om te weten hoe onze achterban naar deze plannen kijkt. We moeten destilleren wat ons standpunt is. We hebben het hier echt over grote belangen.”

Kijk voor meer informatie op www.utrecht.nl/omgevingsvisiebinnenstad.